Gig Ekonomisinin Yükselişi

823

Teknoloji çalışma şeklimizi tümden değiştiriyor. Bağımsız ya da sözleşmeli olarak çalışmak yeni bir kavram olmamasına rağmen, küresel kriz sonrası bu sektör önemli bir büyüme gösterdi. Bu artış Nobel Ödülü kazanan Ronald Coase tarafından tahmin edilmişti. Coase’nin işlem maaliyeti teorisine göre; firmalar dışarıdan sağlanan bulma, denetleme ve ödeme maliyetleri daha yüksek olduğunda kendi personelini kullanarak doğrudan işe alım yaptıklarını açıklıyor. Dijital devrim dış kaynak kullanımını önemli derecede azalttı ve büyük oranda bir maliyet tasarrufu yapıldı. Bununla birlikte ‘’Gig Ekonomisi’’ adı verilen bağımsız iş gücü gözle görülür bir şekilde büyüdü.

McKinsey Global Institute tarafından yapılan 2016 tarihli bir araştırmaya göre Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa’da farklı sektörlerde çalışan neredeyse 162 milyon kişi -çalışma nüfusunun %20 ila %30’u- bağımsız olarak çalışıyor. Sözleşmeli ve geçici işlerde oluşan bu önemli artışın temelleri, çalışanların sürekli işlerinden çıkarılmaları ve ücret kesilmeleri ile yeni gelir kaynakları aramalarına neden olan global ekonomik krize uzanıyor.

McKinsey tarafından yapılan aynı çalışma bağımsız çalışanları dört kategoriye ayırıyor: bağımsız çalışmayı birincil geçim kaynağı olarak seçenler, bağımsız çalışmayı ek gelir elde etmek için seçenler, birincil geçim kaynakları bağımsız çalışmak olup aslında geleneksel bir işte çalışmayı isteyenler ve maddi sorunlarını çözmek için bağımsız işlerde çalışmak zorunda kalanlar.

Gig ekonomisinin eksik noktaları da yok değil. Gig ekonomisi günümüzün feodal sistemi olmakla eleştiriliyor; gig çalışanları (köyüler) zor çalışma koşulları altında ekonomiye güç verirken; gerekli teknolojiye sahip olanlar (lordlar) tüm kazancı kendileri alıp, işçilerin çalışma şartlarını belirliyor. Uber sürücüsü olarak kendisini araştırmasına dahil eden Profesör Paul Oyer (Stanford Business School), araştırmasının sömürüye dahil kanıtlar içermediğini ileri süren eleştirileri reddetti. Oyer’a göre çalışanların çoğu gig ekonomisini kendileri tercih ediyor. 2016 tarihli Mckinsey raporu da aynı şeyi göteriyor. Global kriz sırasında bu çalışanların çoğunu isteksiz ve finansal olarak sıkıntıda olanlar oluştursa da, günümüzde bağımsız çalışanların %70’ini serbest çalışanlar ve ek gelir elde edenler oluşturuyor.

Lyft, Inc. (LYFT) ve Uber Technologies, Inc.’i gig ekonomisi şirketlerine örnek verebiliriz.  Lyft’in hisseleri Kasım ayında %18 artış gösterdi. Goldman Sachs, çalışma verimliliğini ve pazar payı kazanımını yükseltmesini neden göstererek Lyft’in satın alma notunu yükseltti.  Ancak, şirketin hisse senedi Mart ayında halka arzından hala üçte bir oranında düşük durumda. Bununla birlikte Barclays’in analizleri, Uber’in hisselerinin yatırımcı duyarılığının ters tarafında olduğunu ve hisse senedinin iki katına çıkma potansiyeli olduğunu söylüyor. Bloomberg verilerine göre şirket, 44 farklı analistin fikir birliği sonucu 27 ‘’satın alma’’, 11 ‘’hisse değeri’’ ve bir ‘’satış’’ derecelendirmesine sahip. Gig ekonomisinden en son halka arz, serbest hizmetler için çevrimiçi bir pazar olan Fiverr International Ltd.’den (FVRR) geldi, hisse senedi şu anda halka arz fiyatının altında işlem görüyor.

ETF yatırımı için SoFi Gig Economy ETF (GIGE) düşünülebilir. GIGE, gig ekonomisinden faydalanması beklenen firmalara yatırım yapıyor ve bu firmaların %80’i teknoloji sektöründe bulunuyor. GIGE’nin en büyük fon kaynakları arasında Uber Technologies, Inc., Square, Inc. (SQ), Pinduoduo Inc. (PDD), Fiverr International Ltd., Lyft, Inc., PayPal Holdings, Inc. (PYPL), Upwork Inc. ( UPWK), Alibaba Group Holding Ltd. (BABA) ve Facebook, Inc. (FB) yer alıyor.



GIGE’nin en büyük fon kaynakları Uber Technologies, Inc., Square, Inc. (SQ), Pinduoduo Inc. (PDD),Fiverr International Ltd., Lyft, Inc., PayPal Holdings, Inc. (PYPL), Upwork Inc. ( UPWK), Alibaba Group Holding Ltd. (BABA) ve Facebook, Inc. (FB).




Yazan: Michael A. Gayed, CFA

Çeviren: Sinem Naz Telatar

Yazının Orijinal Linki için; http://bit.ly/38eeHqS

İş’in Geleceği’nde yayımlanan, yazar veya çevirmenlerimize ait herhangi bir yazı, çeviri, makale veya haber izin alınmadan basılı olarak ya da internet ortamında kullanılamaz, çoğaltılamaz ve yayınlanamaz. Sitemizde yer alan içeriklerin izinsiz kullanımı halinde muhataplar hakkında hukuki yollara başvurma hakkımız saklıdır.

 

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.